รู้หรือไม่ว่า ตอนนี้วัคซีนหลัก (core vaccine) หรือวัคซีนที่จำเป็นต้องฉีดในแมว มีเพิ่มขึ้นมาอีกชนิดคือวัคซีนป้องกันโรคลิวคีเมียแมว (feline leukemia virus) หรือ FeLV นั่นเอง

บทความในวันนี้จึงขอพาทุกคนดำดิ่งไปกับเรื่องราววัคซีนในแมว โดยเฉพาะวัคซีนป้องกันโรค FeLV และเทคโนโลยีเบื้องหลังที่ช่วยส่งเสริมการทำงานของวัคซีน ให้สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันของสัตว์เลี้ยงเราได้สำเร็จ ปกป้องน้องแมวของเราให้มีสุขภาพที่แข็งแรง 

 

หลักการทำงานของวัคซีน

สำหรับใครที่สงสัยว่าวัคซีนทำงานอย่างไร อธิบายง่าย ๆ คือ วัคซีนทำงานโดยอาศัยหลักการกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้เตรียมพร้อมรับมือกับเชื้อโรค เมื่อเราฉีดวัคซีนเข้าสู่ร่างกาย วัคซีนจะทำหน้าที่เสมือนตัวแทนของเชื้อโรค ร่างกายของสัตว์เลี้ยงจะเรียนรู้และจดจำลักษณะของเชื้อโรคนั้น พร้อมกระตุ้นให้ร่างกายเกิดการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันขึ้นมา เหมือนการซ้อมทหารให้พร้อมรับมือกับเชื้อโรคได้ทันท่วงที ดังนั้น หากในอนาคตน้องแมวได้รับเชื้อไวรัสของจริง ร่างกายก็จะสามารถต่อสู้และกำจัดเชื้อได้อย่างรวดเร็วก่อนที่จะเกิดอาการป่วย

วัคซีนโรคเดียวกัน แต่เทคโนโลยีทำงานต่างกันได้

บางบ้านอาจเคยสังเกตสมุดวัคซีนแล้วเห็นว่า สติกเกอร์วัคซีนของน้องแมวแต่ละตัวที่บ้านหน้าตาไม่เหมือนกัน แม้ว่าจะเป็นวัคซีนโรคเดียวกันก็ตาม ต้องบอกว่าคุณหมอไม่ได้ฉีดวัคซีนผิดตัวแต่อย่างใด แต่เป็นเพราะในปัจจุบัน วัคซีนมีหลากหลายรูปแบบและมาจากหลากหลายผู้ผลิต ซึ่งซ่อนเทคโนโลยีการทำงานเบื้องหลังที่ไม่เหมือนกัน วัคซีนบางชนิดเป็นวัคซีนเชื้อตาย (inactivated vaccines) บางชนิดเป็นวัคซีนเชื้อเป็นที่ถูกทำให้อ่อนกำลังลง (modified live vaccines) และบางชนิดมีการใช้เทคโนโลยีเสริมเข้ามา อย่างเช่น วัคซีนชนิด Recombinant Subunit Vaccine และวัคซีน Recombinant Vector Vaccine ซึ่งการพัฒนาเทคโนโลยีเหล่านี้ล้วนมีจุดประสงค์เพื่อให้เมื่อฉีดวัคซีนเข้าสู่ร่างกายไปแล้ว วัคซีนจะสามารถทำงานและกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพนั่นเอง 

 

เทคโนโลยีที่อยู่เบื้องหลังวัคซีน FeLV: Recombinant Subunit Vaccine

โดยพื้นฐานแล้ว แม้ไวรัสจะเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก แต่ประกอบไปด้วยองค์ประกอบหลายส่วนที่ทำหน้าที่แตกต่างกันไป ไม่ว่าจะเป็นส่วนที่ก่อโรค ส่วนที่ห่อหุ้มตัวไวรัสเพื่อปกป้องอันตราย ตลอดจนส่วนที่สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ อย่างโปรตีนที่เรียกว่า p45 antigen ซึ่งส่วนนี้เองคือ หัวใจสำคัญของเทคโนโลยีผลิตวัคซีน FeLV ที่มีชื่อว่า “recombinant subunit vaccine”

FeLV recombinant subunit vaccine คือการใช้เทคนิคทางพันธุวิศวกรรม ดึงเอาเฉพาะชิ้นส่วนของเชื้อ FeLV ที่กระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดี (p45 antigen) นำไปเพาะเลี้ยงในแบคทีเรียเพื่อเพิ่มจำนวน และสกัดออกมาเพื่อผลิตเป็นวัคซีน

 

ดังนั้น เทคโนโลยีนี้จึงช่วยให้วัคซีนมีประสิทธิภาพในการกระตุ้นภูมิคุ้มกัน เนื่องจากเลือกเอาเฉพาะชิ้นส่วนของไวรัสที่สามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันได้ดี โดยจากการศึกษาพบว่า วัคซีนที่ใช้เทคโนโลยีนี้มีส่วนช่วยให้ประสิทธิภาพในการป้องกัน (preventable fraction) สูงถึง 93% อีกทั้งยังมีความปลอดภัย เนื่องจากในวัคซีนได้มีการตัดเอาส่วนอื่น ๆ ของไวรัส เช่น ส่วนที่ก่อโรคออกไป ทำให้วัคซีนมีความบริสุทธิ์ และป้องกันไม่ให้ตัวเชื้อในวัคซีนกลับมาก่อโรคได้

โรคลิวคีเมียแมวเป็นภัยเงียบที่ป้องกันได้ โดยมีวัคซีนเป็นหนึ่งในแนวทางป้องกันหลัก แต่อย่างไรก็ดี ในการตัดสินใจทำวัคซีนนั้นมีทางเลือกมากมายที่เหมาะสมกับน้องแมวแต่ละตัวแตกต่างกันไป และเพื่อให้เจ้าของอย่างเรามั่นใจได้ว่า น้องแมวจะมีเกราะป้องกันที่แข็งแกร่ง และมีสุขภาพที่แข็งแรงอยู่เป็นความสุขของเราไปอีกยาวนาน อย่าลืมพาน้องแมวไปตรวจสุขภาพและปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อวางโปรแกรมวัคซีนที่เหมาะสม

 

 

Leucofeligen^®
ลิวโคเฟลิเจน

วัคซีนรวมป้องกัน 4 โรคติดเชื้อร้ายแรงในแมว สำหรับไวรัสไข้หัด/หวัดแมว ชนิดผ่านกระบวนการทำให้อ่อนฤทธิ์ (Modified Live Vaccine) รวมกับการป้องกันโรคลิวคีเมีย (มะเร็งเม็ดเลือดขาว)ในแมวด้วยกระบวนการพันธุวิศวกรรม (Recombinant FeLV Vaccine) ที่มีความปลอดภัยสูง

Leu - Feline Leukemia Virus (FeLV): ป้องกันเชื้อมะเร็งเม็ดเลือดขาวในแมว ซึ่งเป็นสาเหตุของภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง เนื้องอก มะเร็งต่อมน้ำเหลือง และภาวะโลหิตจางรุนแรง (ติดผ่านการเลีย การสู้กัน หรือใช้ชามอาหารร่วมกัน)

C - Feline Calicivirus (FCV): ป้องกันเชื้อ Calicivirus สาเหตุของโรคหวัดแมว มีอาการได้แก่ ช่องปากอักเสบ ลิ้นเป็นแผล และมีน้ำมูก /น้ำตาไหล

R - Feline Viral Rhinotracheitis (FVR/FHV-1): ป้องกันเชื้อ Herpesvirus สาเหตุของโรคหลอดอักเสบ ไอ จาม ตาอักเสบ และเยื่อบุตาอักเสบรุนแรง

P - Feline Panleukopenia (FPV): ป้องกันเชื้อ Parvovirus ในแมว หรือ โรคไข้หัดแมว ซึ่งทำให้เกิดอาการท้องเสียรุนแรง อาเจียน เม็ดเลือดขาวต่ำ และมีอัตราการเสียชีวิตสูง

 

เอกสารอ้างอิง 

1. European Advisory Board on Cat Diseases. GUIDELINE for Feline Leukaemia Virus Infection [Internet]. European Advisory Board on Cat Diseases (ABCD); 2025 [cited 2026 Aug 14]. Available from: abcdcatsvets.org

2. Squires RA, Crawford C, Marcondes M, Whitley N. 2024 guidelines for the vaccination of dogs and cats - compiled by the Vaccination Guidelines Group (VGG) of the World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). J Small Anim Pract. 2024 May;65(5):277-316. doi: 10.1111/jsap.13718. Epub 2024 Apr 3. PMID: 38568777.

3. Virbac. Vaccines-Vet Detailer-A4_V3.